ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesinin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, yönetimin İsrail’e yönelik 2,8 milyar dolarlık silah satış paketini onaylamayacağını duyurdu. Meeks, bu satışın beraberinde uluslararası hukuka uygun kullanım sorununu getireceği endişesini dile getirdi. Kongre üyesi, kararın Kongre’ye resmi bildiriminin ardından başlayan değerlendirme sürecinde bu tutumunu kamuoyuyla paylaştı. ABD yönetimi, 15 Eylül Salı günü bu satışa onay verdiğini gayriresmi olarak Kongre’ye bildirmiş durumda. Böylece yönetim, henüz resmi bildirim aşamasına gelmeden önce Kongre kanadına niyetini duyurmuş ve tartışmanın zeminini erkenden açmış oldu.
Açıklamasında İsrail’in güvenliğine olan bağlılığının değişmediğini vurgulayan Meeks, yine de bu büyüklükte bir mühimmat sevkiyatının ciddi soru işaretleri doğurduğunu belirtti. Demokrat Kongre üyesi, cephanelikteki en yıkıcı mühimmatlardan bazılarının yoğun nüfuslu bölgelerde nasıl kullanılabileceğine dair çözülmemiş endişeler taşıdığını ifade etti. “Bu nedenle şu anda bu satışı onaylamayacağım” diyen Meeks, Kongre’nin İsrail’in meşru savunma ihtiyaçlarına desteğinin sürdüğünü ancak ABD tarafından finanse edilen silahların yasalara uygun ve sorumlu biçimde kullanıldığından emin olmak istediklerini kaydetti. Meeks’in bu tutumu, partisi içinde de yankı bulmuş görünüyor; zira son dönemde benzer büyüklükteki silah satışlarına yönelik sorular hem Senato hem de Temsilciler Meclisi kanadında artmış durumda. Kongre üyesi, kararını açıklarken İsrail’in savunma kapasitesini zayıflatmayı amaçlamadığını, aksine denetim mekanizmalarının işletilmesini istediğini özellikle vurguladı.
Satış paketinin içeriği, her biri yaklaşık 1 ton ağırlığında 20 bin adet MK-84 ve 20 bin adet BLU-117 bombasını kapsıyor. Aynı pakette 20 bin adet I-2000 Penetrator savaş başlığı satışına da onay verildiği bildirildi. Toplamda 40 bin adet ağır bomba ve ilgili mühimmatı içeren bu satış, gerçekleşmesi halinde ABD’nin İsrail’e son dönemde tek seferde onayladığı en kapsamlı mühimmat sevkiyatı olarak kayıtlara geçecek. Paketin toplam değeri 2,8 milyar dolar olarak açıklandı. Söz konusu bombaların ağırlığı ve niteliği, paketin yalnızca hacim bakımından değil, askeri etki kapasitesi bakımından da dikkat çekici olduğunu gösteriyor; zira bu tür mühimmatlar genellikle geniş alan etkisi yaratan hedeflere yönelik kullanım için tercih ediliyor.
Bu satış, ABD’nin İsrail’e her yıl sağladığı yaklaşık 3,3 milyar dolarlık askeri dış yardım kapsamında yapılacak. Bu durum, ödenecek miktarın Amerikan vergi mükelleflerinin cebinden çıkacağı anlamına geliyor. Yönetimin yabancı ülkelere silah satışlarında Kongre’ye resmi bildirimde bulunması gerekiyor ve karar, Kongre’de belirli bir değerlendirme sürecinden geçiyor. NATO üyesi ve bazı müttefik ülkeler için 15 gün, diğer ülkeler için ise 30 günlük bu süreçte hem Senato hem de Temsilciler Meclisindeki dış ilişkiler komiteleri kritik bir rol üstleniyor. Komitelerin bu süreçteki işlevi yalnızca teknik bir onaydan ibaret değil; üyeler, satışın gerekçesini, kullanım koşullarını ve olası insani sonuçlarını değerlendirme imkânı buluyor. Dolayısıyla Meeks’in itirazı, süreci yalnızca bürokratik bir aşama olmaktan çıkarıp siyasi bir tartışmaya dönüştürmüş durumda.
Meeks’in itirazı, değerlendirme sürecinin henüz başında geldi ve satış paketinin onaylanmasını doğrudan etkileyebilecek bir adım olarak öne çıktı. Dış İlişkiler Komitesindeki en kıdemli Demokrat üye olan Meeks, karara ilişkin paylaşımını ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yaptı. Kongre üyesi, İsrail’in güvenliğine yönelik desteğin süreceğini ancak bu tür büyük ölçekli silah satışlarının titizlikle incelenmesi gerektiğini savundu. Yönetimin gayriresmi bildirimiyle başlayan süreç, komitelerin değerlendirmesiyle ilerleyecek. Meeks’in açıklaması, Kongre içindeki denge açısından da önem taşıyor; zira komitedeki kıdemli Demokrat ismin tavrı, diğer üyelerin olası pozisyonlarını etkileyebilecek bir gösterge olarak okunuyor. Sürecin ilerleyen aşamalarında komitelerin nasıl bir tutum alacağı ve yönetimin resmi bildirimi ne zaman yapacağı, satış paketinin akıbetini belirleyecek temel unsurlar arasında yer alıyor.
