TBMM’nin 28. Dönem 4. Yasama Yılı Faaliyet Raporu, milletvekillerinin yürütmeyi denetlemek amacıyla başvurduğu araçların çoğunlukla işlevsiz kaldığına dair veriler içeriyor. Rapor, 1 Ekim 2025 ile 10 Ağustos 2026 arasındaki dönemi kapsıyor. Bu dönemde bakanlara yöneltilen 14 bin 354 yazılı soru önergesinden yalnızca 914’ü yasal süresi içinde yanıtlandı.
Rapordaki ayrıntılar, gecikmenin istisna değil kural haline geldiğini gösteriyor. Süresi geçtikten sonra yanıtlanan önerge sayısı 5 bin 806 olarak kaydedilirken 5 bin 395 önergenin süresinde yanıtlanmadığı Gelen Kağıtlar’da ilan edildi; raporun hazırlandığı sırada 2 bin 236 önergenin 15 günlük yanıt süresi henüz dolmamıştı. TBMM Başkanlığı, yanıtların gecikmesi üzerine 5 Aralık 2025 ve 18 Haziran 2026 tarihlerinde Cumhurbaşkanı Yardımcılığına ve bakanlıklara yazı gönderdi; yanıtların süresi içinde, soruları tam karşılayan ve tatmin edici nitelikte hazırlanmasını istedi.
Başkanlığın bu uyarılarına rağmen tablo değişmedi; yazılı soruların zamanında yanıtlanması neredeyse istisnai bir duruma dönüştü. Denetim mekanizmasındaki tıkanıklık yalnızca yazılı sorularla sınırlı kalmadı. Yasama yılı boyunca işleme alınan bin 370 Meclis araştırması önergesinden bin 324’ü Genel Kurul gündeminde beklerken, o yıl verilen önergelerden sadece 11’i kabul edildi. Önceki yasama yılından devreden bir önergeyle birlikte kabul edilen toplam 12 önerge birleştirildi; bu önergeler çocuklara ilişkin iki araştırma komisyonunun kurulmasına dayanak oldu.
Genel Kurulda önemli konuların görüşülmesini amaçlayan 58 genel görüşme önergesinin tamamı da raporda gündemde bekleyen dosyalar arasında yer aldı. Milletvekillerinin araştırma ve görüşme talepleri böylece kayda geçti; ancak büyük bölümü fiili bir görüşmeye dönüşmedi. Denetim araçlarındaki bu birikim, Meclis’in yürütmeyi denetleme ve toplumsal sorunları gündeme taşıma kapasitesinin ne ölçüde çalıştığı sorusunu gündeme getirdi.
Yasama sürecinin diğer ayağında da benzer bir tıkanıklık göze çarpıyor; komisyonların önünde binlerce kanun teklifi birikti ve TBMM genelinde 3 bin 538 teklifin işlem sırasında beklediği rapora yansıdı. Sağlık Komisyonu özelinde ise 940 teklifin dosyada kaldığı belirtildi; tekliflerin komisyon aşamasında uzun süre beklemesi genel kurula inen dosya sayısını doğrudan etkiliyor ve yasama takviminin tıkanmasına yol açıyor.
Raporun ortaya koyduğu tablo, denetim ve yasama araçlarının aynı anda kilitlendiği bir yasama yılına işaret ediyor. Yazılı soruların yanıtsız kalması, araştırma önergelerinin gündemde birikmesi ve kanun tekliflerinin komisyonlarda yığılması, Meclis’in gündem belirleme kapasitesini sınırlayan unsurlar olarak sıralanıyor. Başkanlığın bakanlıklara gönderdiği yazılara karşın yanıt oranlarındaki düşüklük, denetim işlevinin pratikte nasıl işlediğine dair somut bir çerçeve sunuyor.
